reactie op consultatie wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdwet

Focus, effectiviteit & ruimte voor maatwerk

Wij steunen het voorstel om de Jeugdwet duidelijker af te bakenen en lokale teams te versterken. Want we zien al jaren dat de jeugdzorg (en het onderwijs) onder druk staat. Het aantal kinderen en jongeren dat hulp nodig heeft blijft stijgen en de vragen worden complexer. Juist daarom is het belangrijk om nu scherpe keuzes te maken die helpen — en geen nieuwe drempels opwerpen.

Jeugdhulp is soms meer dan jeugdhulp
In ons koersdocument staat het: jeugdhulp moet weer gaan over wat echt jeugdhulp is. Niet elke hulpvraag hoort in de jeugdhulp. Soms is vooral steun nodig bij armoede of schulden, verslaving, problemen op school, wonen of veiligheid. Dan moeten we zorgen dat die domeinen goed samenwerken, zodat gezinnen op tijd de juiste ondersteuning krijgen.

Daarom pleiten we voor meer focus en preventie, samen met gemeenten, aanbieders en lokale teams. We vragen om eerst breed te kijken: wat speelt er, wat kan een gezin zelf of met hulp uit de buurt, en welke ondersteuning past daarbij? En als het wél specialistische jeugdhulp is, dan moet die hulp snel beschikbaar zijn, aansluiten bij het kind en gezin. Effectief en gericht op duurzame oplossingen.

Drie zaken ter overweging

1) Beperk directe verwijzing door huisarts of kinderarts niet te veel
In het voorstel krijgen lokale teams een centrale rol in de toegang tot jeugdhulp. Tegelijk wordt het lastiger voor artsen (zoals huisartsen en kinderartsen) om rechtstreeks te verwijzen naar specialistische jeugdhulp. Wij zien juist duidelijke voordelen van die medische verwijzing.

De verwijzing is vaak heel precies: we krijgen via deze route gezinnen binnen bij wie onze specialistische hulp echt nodig is. Het kan sneller gaan: als eerst meerdere stappen via het lokale team nodig zijn, zien we in de praktijk vaak vertraging. Daardoor kan de situatie in een gezin verergeren.

Ouders hebben vaak vertrouwen in de huisarts of jeugdarts. Gezinnen die hulp liever vermijden, staan via een arts soms wél open voor ondersteuning. Dit is extra belangrijk met name bij jonge kinderen: vroeg signaleren en snel passende specialistische hulp inzetten kan zwaardere problemen later voorkomen.

Ook bij een medische verwijzing vinden wij overigens samenwerking met het lokale team belangrijk, zodat hulp rond het kind en gezin goed op elkaar aansluit.

2) Lokale teams zijn waardevol — maar alleen met de juiste kennis en capaciteit
We steunen sterke lokale teams waar kinderen en ouders laagdrempelig terechtkunnen met vragen over opgroeien en opvoeden. Dat werkt het best als het lokale team onderdeel is van een stevige basis: opvang, school, welzijn en jongerenwerk.

Maar: om goed te kunnen bepalen of specialistische jeugdhulp nodig is, moet een lokaal team ook toegang hebben tot voldoende expertise. Denk aan kennis van jeugd-ggz, medische kennis en kennis over veiligheid. Zonder die brede basis is er risico op onderschatting, vertraging of juist te late inzet van specialistische hulp. Dit vraagt om voldoende (gespecialiseerde) professionals en goede samenwerking tussen basis(jeugd)hulp en specialistische hulp —de vraag is of elke gemeente die mensen kan vinden en vasthouden.

3) Groepsaanbod is niet altijd passend; houd ruimte voor maatwerk
In het voorstel wordt groepsgerichte hulp vaak als eerste stap genoemd, zowel bij basis- als aanvullende jeugdhulp. We begrijpen de wens om meer in groepen te werken. Toch past dit niet bij ieder kind of iedere jongere. Voor sommige mensen en dus ook kinderen is individuele, bewezen effectieve behandeling nodig.  Als groepsaanbod te dwingend “voorop” komt te staan, kan maatwerk onder druk komen. Waardoor een kind niet op de beste plek terecht komt voor hulp. Dat heeft een averechts effect dat juist voorkomen moet worden als we met elkaar gaan voor beter passende en effectieve hulp voor elk kind. 

Kortom, we dringen aan op focus, effectiviteit en ruimte voor maatwerk: de juiste hulp op het juiste moment, op de juiste plek.